O parafii

Nazwa Strawczyna

Według miejscowej legendy nazwa Strawczyna wywodzi się od strawy (strawę czyń), która dostarczana była przez wieś na dwór króla Kazimierza Wielkiego. Inna legenda mówi, że w samej nazwie miejscowości chciano przekazać pamięć jakiegoś strasznego czynu, stąd w XVI wieku wieś nazywano Strachczynem. Nazwa ta związana była także z legendarnym pałacem, bądź zamkiem, który miał istnieć w tamtych czasach w Strawczynie. Jedni twierdzą, że pobudowali ten zamek – w tym ongiś dzikim terenie – groźni rozbójnicy, a inni badacze twierdzą, że jej fundatorem mógł być ród Gawrońskich, który wzniósł tę budowlę na początku XVII wieku. Pytań i wątpliwości z tym związanych jest wiele i chyba już nie dowiemy się konkretnej prawdy na ten temat. Faktem jest jednak to – jak pisał Jan Długosz w swej Kronice, że król Kazimierz chętnie tu polował; jeździł także do Przedborza, więc w trakcie tych wędrówek potrzebny był mu dwór, czy jakaś rezydencja na krótki odpoczynek, bądź nocleg.

Historia Kościoła

Kościół parafialny w Strawczynie pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Matki Bożej Szkaplerznej został wzniesiony w 1629 roku z fundacji ówczesnego właściciela wsi Krzysztofa Rawita de Gawrony Gawrońskiego, herbu Rawicz, „zasłużonego wojownika z Moskwą, Szwedami i Tatarami”. Po jego śmierci w 1645 roku dziełem dokończenia budowli wraz z jej wystrojem zajął się syn Krzysztofa – Władysław Gawroński. Konsekracji kościoła 6 VIII 1686 roku dokonał bp. Wojciech Stawowski, ówczesny sufragan gnieźnieński. Do początku XVII wieku Strawczyn należał do parafii Chełmce. Podobnie jak kościół w Chełmcach, także i strawczyński znajdował się w dekanacie małogoskim, w archidiakonacie kurzelowskim, archidiecezji gnieźnieńskiej. W obrębie samej parafii istniały takie miejscowości jak: Strawczyn Podleśny, Trupień, Drabów, Hucisko, Niedźwiedź, Promnik, Ruda. Kościół zbudowany został z kamienia łamanego różnego gatunku oraz cegły. Pierwotnie był w stylu gotyckim. Jednak dzięki restauracji i dodaniu przybudówek nabrał stylu barokowego. Jest orientowany na planie krzyża łacińskiego, z dobudowaną od północy kaplicą Matki Bożej Szkaplerznej – drugiej patronki świątyni. Restaurację świątyni prowadzili w 1835 roku dziedzice Strawczyna – Eustach i Barbara z Rudnickich Kołłątajowie, którzy nie byli bardzo ofiarni na rzecz remontu kościoła. W sprawozdaniach pisano: „Wygląd kościoła z zewnątrz i wewnątrz strachem przeraża”. Wówczas sklepienie nawy, pewnie uszkodzone i niepewne, zniesiono i zastąpiono podprzybitką, a w prezbiterium sklepienie wykonano z gipsatury. Między owalnym prezbiterium, a nawą zawieszono wizerunek Jezusa Chrystusa na krzyżu. Po roku 1842 kosztem Józefa Gogolnickiego, członka Dozoru Kościelnego, drewniane ogrodzenie cmentarza kościelnego zastąpiono murem, który został zinwentaryzowany w 1860 roku na „Planie sytuacyjnym zabudowań kościelnych”. Dopiero od 1857 roku przeprowadzono konkretniejsze prace konserwatorskie. Dokonali tego członkowie Dozoru Kościelnego: Jan Kołłątaj finansował reperację kościoła, Antoni Baliński z Promnika obmurował cmentarz grzebalny, a J. Gagatnicki z Oblęgorka – przykościelny (prawdopodobnie jako drugi po I. Płomieńczyku Paszkowskim) Fundatorzy wykonali te prace bez pomocy finansowej parafian. Wtedy też wykonano reparację stodoły, wozowni, stajni i domu plebańskiego, którego gruntownie nie naprawiano od 1629 roku. Roboty te wyniosły 571 rubli i 84 kopiejki. W 1862 roku zastąpiono starą plebanię nowym budynkiem z kamienia, krytym gontem. Stało się to możliwe dzięki zaangażowaniu nowego Dozoru Kościelnego w składzie: Feliks Kołachowski – prezes, ks. dziekan Izydor Grela, Antoni Baliński i Wincenty Żeromski. Generalny remont dachu kościoła przypada na lata 1890 – 1891. W następnych latach podczas remontów zlikwidowano już całkowicie pokrycie gontowe i wszystkie dachy pokryto blachą. Do kościoła prowadzą dwa wejścia: od zachodu – wejście główne i wejście mniejsze, boczne; od południa przez kruchtę. Na głównych odrzwiach z różowego cisu, znajdował się monogram Chrystusa; podobny miał znajdować się na futrynie okna zakrystii. Od strony północno-wschodniej (od strony głównego ołtarza), mieści się zasklepiona zakrystia z wejściem na ambonę. Nad wejściem do zakrystii znajduje się pamiątkowa tablica z datą powstania i konsekracji kościoła parafialnego:

Oryginał

In nomie Domini Anno Dni 1686 – to die 6 – ta 7bris consekrata est Ecclesia Prlis Strawczyne per Illustrmum et Redissimum Dnum Albertum Stawowski Epum Ptereensem sufraganeum Ac officialem gnesnensem presiden. Tribunale Lublinem ad sumptu et labore Illris et adm. Rndi Valenti Casim. Sitkowski decani Malog. Rectori ejusdem Ecclesiae cedat in laudem Dei et Honore. B. M. V. et ss. Patr. cujus ossa sunt s deposita.

Tłumaczenie

W imię Pańskie Roku Pańskiego 1686 dnia 6 września został konsekrowany Kościół parafialny w Strawczynie przez Najdostojniejszego i Najwielebniejszego Wojciecha Stawowskiego biskupa sufragana i oficjała gnieźnieńskiego, przewodniczącego Trybunału lubelskiego wzniesiony nakładem i pracą Najprześwietniejszego Wielce Czcigodnego Walentego Kazimierza Siatkowskiego, dziekana małogoskiego, Rektora tegoż kościoła, na chwałę Boga i cześć Błogosławionej Dziewicy Maryi Panny i Świętych Patronów, których kości zostały złożone.

Kościół parafialny w Strawczynie jest pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, więc główny ołtarz przedstawia tę tajemnicę. Ołtarz główny wykonany jest z drewna. W obrazie głównym dwaj aniołowie podtrzymują koronę, a dwaj suknię Matki Bożej. Na zasuwie głównego obrazu znajduje się postać świętego Erazma, biskupa i męczennika. Nad obrazem Wniebowzięcia znajduje się kolejny obraz mniejszych rozmiarów, który przedstawia ukoronowanie Maryi Panny. Na szczycie ołtarza góruje rzeźba świętego Michała Archanioła. W części środkowej znajduje się masywne tabernakulum, a po jego bokach rzeźbione anioły stojące na podstawach. Na ołtarzu stoją także dwie oszklone trumienki z relikwiami. W jednej z nich znajdują się kości nie wiadomo jakich świętych, a w drugiej relikwie św. Blandyny. Po bokach ołtarza stoją dwie rzeźby – św. Piotra i Pawła, dalej rzeźbione stalle. Części boczne ołtarza stanowią parzyste kolumny, stojące na wysuniętych podstawach, podtrzymujące przerywane belkowanie z przyczółkami. W tle, między kolumnami u góry, uskrzydlono złocone i polichromowane główki aniołków na tle ornamentów.

W pierwotnym kościele tzn. przed rozbudową w 1974 roku, w nawie stały cztery ołtarze: dwa po rogach i dwa przy ścianach. Ołtarz po prawej stronie ( od południa) przedstawia Jezusa na krzyżu, a w górze Matkę Bożą, trzymającą zdjęte z krzyża umęczone ciało swojego syna Jezusa Chrystusa. W sąsiednim ołtarzu św. Antoni z Dzieciątkiem Jezus; obraz zdobi drewniana sukienka. U góry ołtarza znajduje się obraz Matki Bożej. Na ołtarzu stał relikwiarz: (obecnie znajduje się w kaplicy M. B. Szkaplerznej) piszczel; większa jest relikwia św. Felicissimusa wydana jak wskazano autentycznie w Rzymie w 1713 roku bratu Stanisławowi Szembekowi i mniejsza relikwia św. Klemensa. Po lewej stronie (od północy) stoi ołtarz św. Józefa, nad którego głową Dziecię Jezus trzyma koronę z kwiatów. W górze rzeźba św. Marii Magdaleny. Przy ścianie – ołtarz z obrazem św. Walentego. Na tym ołtarzu stał relikwiarz ze sporą cząstką relikwii tegoż świętego. Obecnie ołtarze św. Walentego i św. Antoniego znajdują się w nowej części kościoła.

Po lewej stronie starego kościoła znajduje się także zasklepiona kaplica z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej, a na zasuwie obraz M. B. Szkaplerznej. Kaplicę oświetlają trzy okna. Jednym z nich (nie oszklonym) połączona jest kaplica z nawą główną kościoła. Jak zanotowano w inwentarzu z dnia 23 lutego 1888 roku, ołtarze w kaplicy były ozłocone i pomalowane na kolor czarny, tak jak pozostała część ołtarzy w całym kościele. Kaplice wraz z zakrystia pokryto blachą w 1886 roku. Od początku w parafii istniała możliwość odpustu zupełnego przyznanego przez Stolicę Apostolską na uroczystość Matki Bożej Szkaplerznej i św. Walentego. W ciągu żywotności parafii odpusty te znoszono. Z zachowanych dokumentów wiadomo, że przywrócono je w 1950 roku na wieczne czasy – choćby dokument ten znów uległ zniszczeniu lub gdzieś się zapodział. Obecnie główny odpust parafialny przypada na uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a wszystkie inne są dodatkowymi.

Nad wielkimi drzwiami kościoła (sprzed remontu) znajdował się chór wsparty na dwóch jednolitych kolumnach. Na chórze tym znajdowały się organy niewielkich rozmiarów zdezelowane i nie ozłocone. Chór wyremontowano w 1886 roku. Posadzka wykonana z ciosu; w prezbiterium wejście do grobów przykrywa marmurowa płyta. Pod kaplicą i w nawie znajdują się groby. Przy ołtarzu św. Józefa mieści się płyta największych rozmiarów w kościele, na której widnieje napis :

„Ignacy Płomieńczyk Paszkowski, położywszy w obywatelstwie długoletnie zasługi na sprawowanych kolejno wyborowych urzędach radcy byłego Wojewody Krakowskiego, następnie sędziego kraju, kawalera orderu św. Anny. Umarł w 1852 roku.” Ś. p Ignacy Płomieńczyk omurował cmentarz przykościelny. Pisał: „na cmentarzu, opartą o mur kościelny, widziałem płytę z napisem”:

A. D. 1700 die vero 10 junii
Consecrata est capella B. M V. ss.
Scapularis cum consensus colssmi
Principis Arch. Gnesn. Ab Illrimo et
Rndssimo Dno Stanislao Francisco
Biegański Episkopo Baconie.
Presto In Ostrog, Brodi, Radoszyce
Sumptu Illris et Adm.
R. D. V. C. Sitkowski Decani Małog.
P. P. Strawczynensis In honorem B. V.
Mariae SS. Scapula tum et SS. Mar.
Blasii Vincentii et Donati cedat
In laudem Dei et honorem Beatae
M. V. et SS. Patronum cujus
ossa sunt deposita.

Roku Pańskiego 1700 dnia 10 czerwca
została poświęcona kaplica
Błogosławionej Maryi Panny
Szkaplerznej za zezwoleniem
Najdostojniejszego Księcia Arcybiskupa
Gnieźnieńskiego, przez
Najprześwietniejszego i Wielce
Czcigodnego Stanisława Franciszka
Biegańskiego biskupa Bakowskiego
prepozyta w Ostrogu, Brodach,
Radoszycach nakładem
Najprześwietniejszego i Wielce
Czcigodnego Walentego Kazimierza
Sitkowskiego, dziekana małogoskiego
Proboszcza Parafii strawczyńskiej ku
czci Maryi Panny Szkaplerznej, a także
świętych męczenników Błażeja,
Wincentego i Donata na chwałę Boga i
cześć Błogosławionej Maryi Dziewicy i
świętych Patronów, których kości są
złożone.

Z inwentarza (1888) parafialnego dowiadujemy się, że murowana chrzcielnica stała po prawej stronie wchodząc od wielkiego ołtarza w prezbiterium. W niej znajdował się miedziany kociołek; przykrycie chrzcielnicy drewniane. Dawna dzwonnica stała po lewej stronie od głównego wejścia. Obecną murowaną, mającą spodem przejście na cmentarz, stojącą w północno – wschodnim rogu cmentarza, postawił ks. proboszcz Józef Gulina. W dzwonnicy znajdują się trzy dzwony. Na większym dzwonie widnieje napis: „Ad M. D. G. aedificata de novo sumptu paroch. Restaur. Usumque Ecclesiae In Strawczyn ab Episc. Sandom. A. X. Sotkiewicz consecrata 1891 a”. Jest także wizerunek św. Józefa. Na średnim dzwonie, żelaznym (pewnie lanym w Samsonowie jak dzwon Grzymałkowski) napisu nie ma. Pochodzi on z Wólki Kłóckiej, ze dworu. Kupiony został przez ks. Gulinę. Na najmniejszym czytamy: „1787 Soli Deo honor et gloria. Me fecie Ignatiuk Hutlaur”. Obecnie, ze starego cmentarza, do którego wchodziło się przez dzwonnicę nie ma żadnych śladów. Wokół kościoła jest betonowy chodnik.

Galeria

Ołtarz św. Józefa Ołtarz Chrystusa ukrzyżowanego Ołtarz św. Walentego Ołtarz św. Antoniego Kaplica Matki Bożej...
Zobacz więcej

Duszpasterze

Proboszcz:ks. Piotr Florczyk, mgr teol., KHK, ur. 1970 (Młodzawy), wyśw. 1996, mian. 2018 Wikariusze:ks. Adam...
Zobacz więcej